Kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 pokazują, na czym szkoły powinny skupić się w czasie dużych zmian. Zmienia się podstawa programowa, sposób nauczania i podejście do wychowania uczniów. Ministra Edukacji podała osiem głównych kierunków polityki oświatowej państwa. Są wśród nich między innymi Reforma26 „Kompas Jutra”, nauka o zdrowiu i nauka o bezpiecznym używaniu komputerów i telefonów. Dla dyrektorów szkół oznacza to konieczność przełożenia tych priorytetów na codzienne działanie szkoły.
Podstawowe kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 zostały opublikowane 26 maja 2026 r. Dokument wskazuje osiem priorytetów, które mają wyznaczać najważniejsze obszary pracy szkół i przedszkoli w nowym roku szkolnym. Wskazane w nim priorytety powinny znaleźć odzwierciedlenie w planie nadzoru pedagogicznego, działaniach wychowawczych, planie doskonalenia zawodowego nauczycieli, organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz w sposobie pracy zespołów nauczycielskich. Szczególne znaczenie ma to, że MEN powiązało kierunki z zadaniami kontrolnymi kuratorów oświaty, m.in. w zakresie edukacji domowej, egzaminów klasyfikacyjnych i wykorzystywania Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Reforma „Kompas Jutra” jako główna oś zmian
Pierwszy kierunek dotyczy wspierania przedszkoli i szkół we wdrażaniu zmian wynikających z Reformy 26 „Kompas Jutra”. MEN określa cel tych działań jako tworzenie szkoły wymagającej, wspierającej i przyjaznej rozwojowi ucznia. Zgodnie z harmonogramem reformy od września 2026 r. zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa w przedszkolach oraz w klasach I i IV szkoły podstawowej, a uczniowie tych klas będą korzystać z nowych podręczników. MEN wskazuje też możliwość organizowania tygodnia projektowego w szkołach.
Dla dyrektora oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania rady pedagogicznej do zmian. Chodzi nie tylko o analizę nowych podstaw programowych, ale też o zaplanowanie pracy zespołów przedmiotowych, wybór programów nauczania, przygotowanie informacji dla rodziców oraz sprawdzenie, czy szkoła dysponuje odpowiednimi zasobami organizacyjnymi. Reforma zakłada m.in. większy nacisk na kompetencje, doświadczenia edukacyjne, interdyscyplinarność, pracę projektową i informację zwrotną. MEN podkreśla, że reforma ma odchodzić od modelu opartego głównie na zapamiętywaniu treści na rzecz uczenia przez działanie i rozwijania kompetencji.
Kierunki polityki oświatowej państwa: budowanie odporności społecznej
Drugim kierunkiem jest wzmacnianie roli szkoły jako miejsca budowania odporności społecznej. MEN wskazuje tu na kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich i prospołecznych oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych. To pojęcie należy odczytywać szerzej niż tradycyjne wychowanie patriotyczne. Odporność społeczna oznacza przygotowanie uczniów do odpowiedzialnego funkcjonowania w społeczności: klasowej, szkolnej, lokalnej i obywatelskiej. Szkoła powinna więc rozwijać postawy współpracy, solidarności, gotowości do pomocy, odpowiedzialności za słowo i działanie oraz umiejętność reagowania w sytuacjach zagrożenia.
W praktyce dyrektor powinien sprawdzić, czy działania wychowawcze nie ograniczają się do akademii i uroczystości. Ten kierunek można realizować przez samorządność uczniowską, wolontariat, projekty lokalne, edukację obywatelską, pierwszą pomoc, współpracę ze służbami i organizacjami społecznymi. Ważne jest także powiązanie go z programem wychowawczo-profilaktycznym szkoły, tak aby działania były systematyczne i możliwe do udokumentowania.
Edukacja zdrowotna i obowiązek realnego wsparcia ucznia
Trzeci kierunek dotyczy edukacji zdrowotnej w szkole. MEN wskazuje promowanie zdrowego stylu życia, aktywności ruchowej, odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych oraz przygotowanie uczniów do udzielania pierwszej pomocy. Znaczenie tego priorytetu wzmacnia fakt, że od roku szkolnego 2026/2027 edukacja zdrowotna ma być przedmiotem obowiązkowym w klasach IV–VIII szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. MEN podało, że obowiązkowe będą m.in. działy dotyczące bezpieczeństwa, higieny cyfrowej, odżywiania, profilaktyki uzależnień, zdrowia psychicznego, fizycznego i społecznego oraz pierwszej pomocy.
Dla szkół oznacza to konieczność nie tylko ułożenia planu lekcji, ale też przygotowania kadry i zaplecza merytorycznego. Dyrektor powinien ustalić, kto będzie prowadził zajęcia, jak zostaną one wpisane w organizację pracy szkoły i jak połączą się z działaniami pedagoga, psychologa, pielęgniarki szkolnej oraz wychowawców. Ponadto edukacja zdrowotna nie powinna funkcjonować w oderwaniu od realnych problemów uczniów: przeciążenia, stresu, zaburzeń relacji, braku aktywności fizycznej czy trudności psychicznych.
Higiena cyfrowa, sztuczna inteligencja i aktywność offline
Czwarty kierunek polityki oświatowej państwa obejmuje promowanie higieny cyfrowej i aktywności offline. MEN wskazuje rozwijanie umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci, krytycznego myślenia, odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji oraz korzystania z zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej. Ten priorytet ma szczególnie praktyczny charakter. Szkoły będą musiały określić, jak uczniowie korzystają z telefonów, internetu, narzędzi AI i platform edukacyjnych. W tym obszarze kierunki podkreślają potrzebę mądrego, a nie tylko ograniczającego podejścia do technologii.
Ważnym elementem realizacji tego priorytetu jest Zintegrowana Platforma Edukacyjna, która zapewnia dostęp do bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych zgodnych z podstawą programową oraz umożliwia m.in. tworzenie kursów, udostępnianie materiałów i monitorowanie postępów. Dyrektor powinien więc zaplanować nie tylko szkolenia z obsługi ZPE, ale także zasady dokumentowania jej wykorzystania. Ma to znaczenie także dlatego, że wykorzystywanie ZPE w procesie dydaktycznym zostało wskazane jako jeden z obszarów kontroli kuratorów w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych.
Rozpoznawanie potrzeb dzieci i współpraca z rodzicami
Piąty kierunek dotyczy rozpoznawania potrzeb dzieci i młodzieży z wykorzystaniem oceny funkcjonowania w środowisku przedszkolnym i szkolnym. MEN akcentuje także znaczenie współpracy z rodzicami w procesie edukacji, pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wychowania, tak aby wsparcie udzielane dziecku było spójne i skuteczne. Dlatego kierunki polityki oświatowej powinny znaleźć odzwierciedlenie w stałym współdziałaniu nauczycieli, specjalistów i rodziców. Szkoła powinna patrzeć na ucznia nie tylko przez pryzmat ocen, frekwencji i zachowania, ale także funkcjonowania społecznego, emocjonalnego i poznawczego. W praktyce oznacza to potrzebę sprawnego przepływu informacji między nauczycielami, specjalistami i rodzicami.
Największym ryzykiem w tym obszarze jest formalizacja działań bez realnego wsparcia. Sama dokumentacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie wystarczy, jeżeli nie prowadzi do konkretnych dostosowań, rozmów, konsultacji, monitorowania postępów i współpracy z poradnią. Dyrektor powinien zadbać, aby rozpoznawanie potrzeb ucznia było procesem ciągłym, a nie jednorazową diagnozą wykonywaną dopiero wtedy, gdy pojawia się poważny problem.
Profilaktyka uzależnień i przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej
Szósty kierunek MEN obejmuje profilaktykę uzależnień behawioralnych, przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej, wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz udzielanie pomocy w kryzysach psychicznych. Ten obszar powinien być jednym z kluczowych elementów programu wychowawczo-profilaktycznego. Uzależnienia behawioralne obejmują m.in. nadmierne korzystanie z internetu, gier, mediów społecznościowych czy urządzeń ekranowych. W połączeniu z cyberprzemocą i pogarszającym się dobrostanem psychicznym uczniów tworzy to jeden z najtrudniejszych problemów wychowawczych współczesnej szkoły.
Dyrektor powinien sprawdzić, czy szkoła ma aktualne procedury reagowania na przemoc, cyberprzemoc, autoagresję, izolację ucznia i kryzys psychiczny. Procedury muszą być znane nie tylko nauczycielom, ale też uczniom i rodzicom. Istotna jest również współpraca z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, ośrodkami interwencji kryzysowej, policją, sądem rodzinnym i organizacjami wspierającymi dzieci.
Doradztwo zawodowe i promocja kształcenia zawodowego
Siódmy kierunek dotyczy wspierania świadomych decyzji edukacyjno-zawodowych, ze szczególnym uwzględnieniem doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego. MEN wskazuje również na upowszechnianie nowej oferty kształcenia zawodowego wypracowanej z branżami. W szkołach podstawowych oznacza to potrzebę wcześniejszego przygotowywania uczniów do wyboru szkoły ponadpodstawowej. Doradztwo nie powinno ograniczać się do klasy VIII ani do jednego spotkania informacyjnego. Powinno obejmować rozpoznawanie predyspozycji, rozmowy o zawodach, spotkania z przedstawicielami szkół branżowych i techników oraz współpracę z rodzicami.
W szkołach ponadpodstawowych szczególne znaczenie będzie miała współpraca z pracodawcami, branżami i instytucjami rynku pracy. W dokumencie MEN zadania kontrolne kuratorów obejmują także branżowe centra umiejętności, w tym ocenę wpływu ich powstania na proces uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych oraz na działalność innych jednostek systemu oświaty.
Ciekawość poznawcza, projekty i ocenianie kształtujące
Ósmy kierunek dotyczy wspierania ciekawości i aktywności poznawczej uczniów przez promowanie kształcenia interdyscyplinarnego, pracy projektowej, oceniania kształtującego i informacji zwrotnej. Ten priorytet jest bezpośrednio związany z założeniami Reformy 26 „Kompas Jutra”. MEN wskazuje, że reforma przewiduje m.in. moduły tematyczne łączące wiedzę z różnych dziedzin, nauczanie przez doświadczenia edukacyjne oraz tydzień projektowy. W roku szkolnym 2026/2027 tydzień projektowy może być organizowany w klasach IV–VIII, jeżeli zdecyduje o tym dyrektor szkoły.
W praktyce szkoły powinny przygotować nauczycieli do pracy zespołowej i interdyscyplinarnej. Projekt edukacyjny nie może być jedynie dodatkowym zadaniem dla ucznia, wykonywanym po lekcjach. Powinien być zaplanowaną metodą pracy, która rozwija umiejętność współpracy, komunikacji, planowania, rozwiązywania problemów i prezentowania efektów. Równie ważna jest informacja zwrotna: uczeń powinien wiedzieć nie tylko, jaką otrzymał ocenę, ale co już potrafi, co wymaga poprawy i jak może dalej pracować.
Kontrole kuratorów: na co szkoły powinny zwrócić uwagę
MEN wskazało także zadania kontrolne dla kuratorów oświaty. Obejmują one trzy obszary: branżowe centra umiejętności, organizację spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą, w tym egzaminy klasyfikacyjne, oraz wykorzystywanie ZPE w procesie dydaktycznym.
Dla dyrektorów oznacza to konieczność wcześniejszego uporządkowania dokumentacji. W przypadku edukacji domowej należy zweryfikować decyzje, terminy, obowiązki informacyjne, organizację egzaminów klasyfikacyjnych i sposób dokumentowania ich przebiegu. W zakresie ZPE warto zadbać o szkolenia, dostęp uczniów i nauczycieli do platformy oraz przykłady rzeczywistego wykorzystania zasobów na lekcjach. Szkoły współpracujące z branżowymi centrami umiejętności powinny natomiast dokumentować zakres i efekty tej współpracy.
Kierunki polityki oświatowej – zadania dyrektora przed nowym rokiem szkolnym
Najważniejsze będzie przełożenie wytycznych MEN na konkretne działania i dokumenty szkoły. Dyrektor powinien sprawdzić, jak kierunki polityki oświatowej wpływają na plan pracy, program wychowawczo-profilaktyczny, plan nadzoru, pomoc psychologiczno-pedagogiczną, doskonalenie nauczycieli i zasady korzystania z technologii. Rok szkolny 2026/2027 nie będzie zwykłą kontynuacją dotychczasowych działań. Kierunki MEN pokazują, że szkoła ma jednocześnie wdrażać zmiany programowe, wspierać uczniów, przeciwdziałać przemocy i rozwijać kompetencje potrzebne w zmieniającym się świecie.
